Soorten agroforestry

Het World Agroforestry Centre (vroeger ICRAF) definieert agroforestry als volgt:
Agroforestry is een verzamelnaam voor systemen van landgebruik waarbij houtige meerjarige gewassen bewust gebruikt worden op hetzelfde perceel als landbouwgewassen en/of -dieren, door ze ruimtelijk te combineren, na elkaar te laten volgen, ofwel beide. In agroforestrysystemen zijn er zowel ecologische als economische interacties tussen de bomen en andere delen van het systeem.

Welk soort agroforestry?

Al naargelang de combinatie die je maakt, kan je vier verschillende soorten agroforestry onderscheiden. Eigenlijk zijn er zoveel mogelijkheden als er individuele bedrijfsstrategieën zijn. Maar in de context van de Vlaamse landbouwsector lijken vooral de eerste twee groepen van belang. Voor de volledigheid worden ze alle vier kort besproken:

  • Silviculturele agroforestry: bomen in rijen aanplanten in combinatie met éénjarige of korte

  • Silvopastorale agroforestry: bomen in combinatie met (pluim-, klein- of groot)vee. Bij dit systeem kan de kost om de bomen te beschermen tegen het grazend vee redelijk hoog oplopen. Daarom kiest men soms om de eerste jaren het gras te maaien. Of om een akkerteelt te zetten tussen de bomen, en pas wanneer de bomen voldoende stevig in de grond zitten om bestand te zijn tegen een stoot van een koe, worden er dieren op het perceel gelaten.
  • Boslandbouw: een bestaand bos dun je gedeeltelijk uit om ofwel vee te laten grazen ofwel om bosteelten te doen. Bosbegrazing is in Vlaanderen omwille van het Bosdecreet niet toegestaan, behalve in bos ’t Ename (Oudenaarde) om cultuurhistorische redenen. Letterlijk zegt het Bosdecreet: “omvorming van bestaande bossen tot graasweide wordt gelijkgesteld met ontbossing” (art. 97, §2, 9°). Een andere mogelijkheid is om na gedeeltelijke dunning in een bestaand bos, commerciële gewassen te telen die schaduw kunnen verdragen (of zelfs nodig hebben). Voorbeelden hier zijn medicinale planten (ginseng) of decoratieve planten (varens, bloembollen). In Frankrijk en Hongarije worden populierstronken opgekuist door er gastronomische specialiteiten op te telen (shiitake-paddestoelen, oesterzwammen), wat de kost van mechanische verwijdering uitspaart.
  • Permacultuur: het natuurlijke en biodiverse bosecosysteem nabootsen met vooral eetbare en voor de mens direct bruikbare soorten. Dit is vooral op kleine schaal werkbaar, wegens geringe mechaniseerbaarheid en hoge arbeidsintensiviteit bij opstarten. Deze systemen zijn zeer duurzaam en produceren enorme hoeveelheden nuttige producten op een kleine oppervlakte. Wanneer je dit systeem enkele jaren goed beheert , stelt zich een natuurlijk evenwicht in, en kan het zeer arbeidsarm worden. Open de site van de lokale permacultuurvereniging. Bekijk ook de mooie film A farm for the future hierover.
Lees ook  Bezoek aan Pomona

Interacties staan centraal

Zowel bovengronds als ondergronds zijn er interacties tussen de delen van het agroforestrysysteem.

  • de schaduw van de bomen op de gewassen.
  • Bodem remmen De waterverdamping door de gewassen af door de wind te temmen en zo dus aan microklimaatbeheersing doen. Hierdoor stijgt de opbrengst van de gewassen.
  • Ondergronds is er vooral de wortelontwikkeling.

Boomwortels ontwikkelen zich dieper wanneer er tussen de bomen ook gewasworteling, en eventuele bodembewerking plaatsvindt. Zo beperken we de verliezen van nutriënten naar het grondwater. In kwetsbare gebieden zoals Vlaanderen, waar nitraatuitspoeling zeer hoog is, kan dit milieuvoordeel sterk doorwegen.

Agroforestry: da’s toch voor de tropen?

Bovendien kunnen de bomen door de diepere beworteling periodes van droogte beter doorstaan.

Misschien denk je bij agroforestry direct aan de tropen. Het is inderdaad zo dat in de tropen agroforestry veel meer gangbaar is dan in de gematigde streken. De bodems zijn ginder door het warme en vochtige klimaat dan ook veel gevoeliger voor erosie dan bij ons, dus bomen zijn niet weg te denken in duurzame tropische landbouw. Het World Agroforestry Centre richt zich dan ook voornamelijk op de tropen, omdat in het verleden al teveel schade is aangericht door de bij ons gangbare landbouwmethoden (=monocultuur) ginder toe te passen.

Agroforestry was vroeger de norm

Toch was agroforestry vroeger in Europa ook een traditioneel landbouwsysteem, denk maar aan hoogstamboomgaarden waarin vee kan grazen. Momenteel worden daar zelfs terug subsidies voor gegeven, meerbepaald om de genetische diversiteit van fruitrassen te bewaren. Maar al bij al is er de laatste decennia echter een stelselmatige achteruitgang geweest van bomen in het landschap en dus ook van agroforestrysystemen. Lees hierover meer.

Lees ook  Nadelen agro-forestry

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Spring naar toolbar