François Ongenaert

François Ongenaert, akkerbouwer Beveren

Ik ben de zesde generatie landbouwer op deze boerderij in de akkerbouwstreek van de Wase polders en bewerk momenteel 16 hectare. Ik teel o.a. granen, quinoa, ruwvoeders, oliehoudende zaden, noten en fruit, die ik rechtstreeks afzet via Voedselteams, boerenmarkt en Boeren & Buren. 

Continue verbetering

Ik wil rechtstreeks voor de mens produceren, dus zuiver en eerlijk werken is extra belangrijk. Ik ben nu twintig jaar bio en denk dat je beter eerst omschakelt naar bio en dan pas agroforestry start. Een spuittoestel tussen de bomen werkt niet: je maakt kapot wat de bomen moeten goedmaken. Je kan niet vooruit als je met één been in het ene systeem zit en met je ander been in een ander systeem. De meeste boeren willen verbeteren. Als je met bomen start, kunnen de volgende stappen niet uitblijven. Ik kijk nu al niet meer op dezelfde manier naar het systeem als vier jaar geleden.

Van hagen naar meer

Ik wil voor mezelf voldoening vinden in de strategie, ik wil een mooie omgeving met fluitende vogels. Als het goed is voor mij, is het ook goed voor een ander. In 1995 begon ik met de aanplant van een houtkant. Daarna plantte ik rondom een groot deel van mijn bedrijf meidoornheggen met daarin knotwilgen. Via Wervel ben ik in aanraking gekomen met agroforestry, en vanaf 2010 beginnen nadenken. Ik was vrij van leninglast, er was investeringsruimte. Het heeft een paar jaar gesudderd en in de zomer van 2012 besloot ik om eiken en notelaren te zetten. Ik begon met eiken omdat die meest tijd nodig hebben. Ook omdat eiken het hier zeer goed doen. Walnoten (niet-veredelde) koos ik voor houtproductie en voor de noten zelf. Kijk altijd eerst welke bomen het goed doen op jouw grond. 

Gezond of gestoomd?

Gezonde producten telen is mijn stokpaardje. Dingen waar we beter meer van zouden eten: spelt, hennep, bessen, noten, kersen. Ik verdiepte me bvb. in walnoten: die voeren we meestal in, voornamelijk uit Frankrijk, maar enkele maanden ook uit Californië. Walnoten bevatten omega 6, maar de Californische walnoten worden gestoomd, dus de omega 6 is kapot. Vandaar dat ik graag zelf noten zou verkopen, of notenolie. Ik werk nu al samen met iemand die mijn camelina (deder) perst.

Lees ook  Rik Delhaeye

natuurlijke drainage

Het tweede jaar heb ik veredelde noten aangeplant. Maar ze doen het niet echt goed, omwille van de grondwatertafel, maar ook omwille van het plantgoed, daar zaten te weinig wortels aan. Kijk uit voor goed plantsoen! Als de bomen beginnen vrucht dragen, zet ik het om naar gras en plant ik tussen de bestaande bomenrijen nog rijen bij, dan staan ze 10 op 10 meter, ipv nu 10 op 20. Kersen heb ik aangeplant op 10 op 20.Als ik nog noten aanplant, ga ik ze hogerop zetten, want ze houden niet van hoge grondwatertafel. Bomen kunnen dat probleem oplossen, maar ze moeten groot genoeg zijn. En ze moeten door de aanloopfase geraken, wat niet lukt als de wortels afsterven. Je zou eerst wilgen kunnen aanplanten, en dan de andere bomen ertussen planten.

Elk jaar bijplanten en tussenplanten

In 2014 heb ik lindes, esdoorn en pruimen aangeplant. Het jaar nadien tamme kastanjes, zowel veredelde als niet-veredelde. De veredelde staan iets dichter in de rij omdat ze niet zo groot worden (op 8 m), die gaan eerder vruchten geven. Zowel kastanjes als hout zijn de beoogde producten. Tussen de notelaars heb ik hazelaars aangeplant. Je moet grondig onderzoeken hoe het bestuivingsverhaal werkt, want dat is complex, maar de kwekers kennen het wel. Blauwe honingbes [gehaald bij de Kruisbessenproeftuin] en gele kornoelje heb ik tussen de kerselaren gezet.

De grote idee hierachter is om geleidelijk te evolueren naar een meer permanente cultuur. Als je kiest voor robuuste, goed wortelende struiken hebben deze geen inputs nodig. Ze redden zichzelf en geven toch productie. Zo gaat het in de natuur ook. Hieromtrent kan ik het boek “Herstellende landbouw” van Mark Shepard sterk aanbevelen. Op dit moment wil ik éénjarigen niet uitfaseren, maar ik evolueer mee met het systeem en het systeem evolueert mee met mij. Het is een wisselwerking. Met bessen mik ik op late variëteiten, want in de zomervakantie is er altijd minder afzet.

Lees ook  Agro-ecologie: de laatste landbouwrevolutie?

Wat brengt dat op?

Als je het alleen doet voor de centen, dan loop je vast. Een andere boer zou zeggen, hoeveel kost dat? Hoeveel brengt dat op? Ik hou wel rekening met rendabiliteit, maar niet in de eerste plaats. Mijn drijfveer is gezonde producten maken, en de mensen die daarnaar op zoek zijn, die zullen mij wel vinden. Ik werk op gevoel, voor mezelf en voor anderen. Ik hoef niet het onderste uit de kan te halen want ik ben leningvrij. Als je meer korte termijnrendement wil, moet je tussen de bomen groenten kweken of iets intensievers doen. Of laagstammen zetten die sneller opbrengst geven en die je kan weghalen als de hoofdbomen volop produceren. Voor de subsidiemaatregel moet je het niet doen. Eigenlijk is de subsidie mossel noch vis: net genoeg om te kunnen zeggen dat men agroforestry ondersteunt maar veel te weinig om het verschil te maken. Ik doe wat ik wil doen, en als er subsidies voor zijn, laat ik ze niet liggen. Ik doe het ook voor de samenleving, dus neem ik het aan als die iets teruggeeft.

Spreek met je boomkweker en stimuleer mycorrhiza-ontwikkeling

Je moet op voorhand goede afspraken maken met de boomkweker rond de kwaliteit van het plantsoen en waar het voor moet dienen. Wil je houtproductie, dan moet je een mooie centrale spil hebben bvb. De kwekers gaan op dit moment nog onvoldoende uit van een agroforestry-strategie. Maar goed aanplanten is half gewonnen: ik probeer op verschillende manieren mycorrhiza-schimmels te bevorderen. [Inspiratiebron hier is het boek Het Bodemvoedselweb] Met mycorrhiza-poeder bij de aanplant zijn er nog geen bomen uitgevallen. Bomen met kluit slaan wellicht om die reden veel beter aan. Om mycorrhiza te bevorderen en de concurrentie met gras of onkruiden te verminderen breng ik onder de boomspiegel een laag houtsnippers aan. Compost of potgrond bijmengen in het plantgat maakt de bomen lui. Beter is om houtsnippers of afgevallen bruin blad rond de boom of struik te leggen. Het kan wel maanden tot een paar jaar duren vooraleer deze bij de wortels zijn geraakt.

Dit is een portret uit de brochure

“BOMEN
VOOR
VEERKRACHT”

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Spring naar toolbar